سانترال یا سیستم تلفن مرکزی یک دستگاه الکترونیکی است که برای اتصال خطوط تلفن شهری به تعدادی تلفن داخلی در یک سازمان، شرکت، هتل، بیمارستان و غیره استفاده می‌شود. سانترال با اشتراک‌گذاری خطوط شهری بین تلفن‌های داخلی، امکان برقراری ارتباط با خارج از سازمان را فراهم می‌کند. همچنین سانترال امکان ارتباط داخلی بین تلفن‌های داخل سازمان را نیز بدون هزینه و نیاز به خط شهری ممکن می‌سازد. سانترال به عنوان یک مخابرات کوچک در سازمان عمل می‌کند و قابلیت‌های مختلفی را برای کاربران خود فراهم می‌آورد.

 

سانترال‌های تلفن از نظر فناوری به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند: سانترال‌های آنالوگ و سانترال‌های دیجیتال.

سانترال‌های آنالوگ:

سانترال‌های آنالوگ از سوئیچ‌های الکترومکانیک برای اتصال خطوط تلفن استفاده می‌کنند و صدای گفتگو را به صورت موج‌های الکتریکی منتقل می‌کنند. سانترال‌های آنالوگ قدیمی و کم قابل اعتماد هستند و قابلیت‌های کمتر و هزینه‌های بالاتر نسبت به سانترال‌های دیجیتال دارند. سانترال‌های دیجیتال از مدارات الکترونیک برای اتصال خطوط تلفن استفاده می‌کنند و صدای گفتگو را به صورت داده‌های دودوئی منتقل می‌کنند. سانترال‌های دیجیتال جدید و پایدار هستند و قابلیت‌های بسیار زیاد و هزینه‌های پایین تر نسبت به سانترال‌های آنالوگ دارند.

سانترال‌ دیجیتال:

سانترال‌های دیجیتال  نظیر IP PBX، VoIP PBX، SIP PBX و Hybrid PBX از فناوري IP (Internet Protocol) برای ايجاد، كنترل و پيام رساني صوتي استفاده مي كند. IP PBX يك سيستم تلفني است كه با استفاده از شبكه IP (Internet Protocol)، كاربران را قادر مي سازد كه با يكديگر يا با خطوط شبكه هاي تلفني عمومي (PSTN) تماس بگيرند يا تماس بپذيرند. IP PBX از تلفن‌های IP که به شبکه محلی (LAN) یا اینترنت متصل هستند، پشتیبانی می‌کند. IP PBX قابلیت‌های بیشتری نسبت به سانترال‌های سنتی دارد، مانند ارسال و دریافت صوت، تصویر، متن، فایل و غیره. IP PBX همچنین باعث کاهش هزینه‌های تماس‌های بین المللی و افزایش کارایی و امنیت مخابرات می‌شود.

بخش های مهم سانترال تلفن:

باکس سانترال: قسمت اصلی سانترال که شامل تجهیزات الکترونیکی و نرم‌افزاری برای کنترل و هدایت تماس‌ها است. باکس سانترال به خطوط شهری و تلفن‌های داخلی متصل می‌شود و قابل نصب در یک کمد یا یک رک است.

تلفن داخلی: تلفن‌هایی که به باکس سانترال متصل هستند و برای برقراری ارتباط داخلی یا خارجی استفاده می‌شوند. تلفن‌های داخلی ممکن است آنالوگ، دیدجاتل یا IP باشند و دارای شماره داخلی خاص هستند.

خط شهري: خطوط تلفني عمومي كه به باكس سانترال متصل هستند و براي برقراري ارتباط با خارج از سازمان استفاده مي شوند. خطوط شهري ممكن است آنالوگ، ديجيتال يا ISDN باشند و داراي شماره شهري خاص هستند.

كابل كشي: كابل هايي كه بين باكس سانترال، تلفن هاي داخلي و خطوط شهري قرار مي گيرند و براي انتقال صوت يا داده استفاده مي شوند. كابل كشي ممكن است از نوع UTP، FTP، Coaxial يا Fiber Optic باشد.

سانترال تلفن چگونه کار می‌کند؟

سانترال تلفن با استفاده از نرم‌افزار و الگوریتم‌های خود، تماس‌های ورودی و خروجی را کنترل و هدایت می‌کند. برای مثال، فرض کنید یک کاربر با شماره داخلی 101 بخواهد با یک کاربر دیگر با شماره داخلی 102 تماس بگیرد. در این صورت، سانترال عملیات زیر را انجام می‌دهد:

 

سانترال شماره 101 را در جدول خود جستجو می‌کند و پورت مربوط به آن را پیدا می‌کند. سپس سانترال پورت 101 را فعال می‌کند و تون دایال را برای کاربر پخش می‌کند.

کاربر شماره 102 را وارد می‌کند و دکمه تماس را فشار می‌دهد. سانترال شماره 102 را در جدول خود جستجو می‌کند و پورت مربوط به آن را پیدا می‌کند. سپس سانترال پورت 102 را فعال می‌کند و تون زنگ را برای کاربر دیگر پخش می‌کند.

اگر کاربر دیگر تلفن خود را بردارد، سانترال اتصال بین دو پورت را برقرار می‌کند و تماس صوتی را شروع می‌کند. اگر کاربر دیگر تلفن خود را نبردارد، سانترال تون اشغال را برای کاربر اول پخش می‌کند و تماس را قطع می‌کند.

اگر هر یک از کاربران تلفن خود را قطع کنند، سانترال اتصال بین دو پورت را قطع می‌کند و پورت‌ها را غیرفعال می‌کند.

سانترال تلفن چه قابلیت‌هایی دارد؟

 

سانترال تلفن علاوه بر امکان برقراری ارتباط داخلی و خارجی، قابلیت‌های دیگری نیز برای کاربران خود فراهم می‌آورد. بعضی از این قابلیت‌ها عبارتند از:

 

پاسخگويي خودكار (Auto Attendant): يك سيستم صوتي است كه به كاربران خارجي كه با سانترال تماس مي گيرند، يك منوي صوتي نشان مي دهد و آن ها را به شماره هاي دلخواه هدايت مي كند. به عنوان مثال، “برای تماس با بخش فروش، عدد 1 را وارد کنید.”

پيام گير (Voice Mail): يك سيستم ذخيره صوتي است كه به كاربران داخلي اجازه مي دهد كه پيام هاي صوتي دريافت يا ارسال كنند. به عنوان مثال، “شما با شماره 101 تماس گرفتید، لطفا پس از صدای بوق، پیام خود را ضبط کنید.”

اتصال سه نفره (Conference Call): يك قابليت است كه به كاربران اجازه مي دهد كه با چندين نفر به طور همزمان تماس صوتي بگيرند يا بپذيرند. به عنوان مثال، “برای اضافه کردن شخص دیگر به تماس، دکمه * را فشار دهید.”

انتقال تماس (Call Transfer): يك قابليت است كه به كاربران اجازه مي دهد كه تماس در حال برقراري را به شماره ديگري انتقال دهند. به عنوان مثال، “برای انتقال تماس به شماره 102، دکمه # را فشار دهید.”

حفظ تماس (Call Hold): يك قابليت است كه به كاربران اجازه مي دهد كه تماس در حال برقراري را موقتا قطع كنند و با شخص ديگري تماس بگيرند يا بپذيرند. به عنوان مثال، “برای قطع کردن تماس موقتا، دکمه * را فشار دهید.”

شناسايي تماس (Caller ID): يك قابليت است كه به كاربران اجازه مي دهد كه شماره و نام فراخواننده را ببينند. به عنوان مثال، “شما تماس از شماره 02112345678 با نام محمد رضایی دارید.
 

مزایا و معایت سانترال یا سیستم تلفن مرکزی:

مزایای سانترال‌های تلفن:

کاهش هزینه‌های تماس: سانترال‌های تلفن با اشتراک‌گذاری خطوط شهری بین تلفن‌های داخلی، هزینه‌های تماس با خارج از سازمان را کاهش می‌دهند. همچنین سانترال‌های تلفن با استفاده از فناوری IP، هزینه‌های تماس بین المللی را نیز کاهش می‌دهند.

افزایش کارایی و بهره‌وری: سانترال‌های تلفن با ارائه قابلیت‌های مختلف، کارایی و بهره‌وری کاربران را افزایش می‌دهند. به عنوان مثال، سانترال‌های تلفن با پاسخگویی خودکار، پیام گیر، اتصال سه نفره و غیره، ارتباطات را سریع و آسان می‌کنند.

افزایش امنیت و کنترل: سانترال‌های تلفن با استفاده از رمزگذاری و شناسایی تماس، امنیت و کنترل بر تماس‌ها را افزایش می‌دهند. به عنوان مثال، سانترال‌های تلفن با قابلیت محدود کردن یا فیلتر کردن تماس‌ها، جلوگیری از تماس‌های ناخواسته یا مزاحم را ممکن می‌سازند.

 

معایب سانترال‌های تلفن:

پيچيدگي و نياز به نگهداري: سانترال هاي تلفن داراي پيچيدگي فني و نياز به نگهداري منظم هستند. به عنوان مثال، سانترال هاي تلفن نياز به كابل كشي، برق، باتري، آپديت و غيره دارند كه در صورت عدم رعايت آن ها، ممكن است باعث خرابي يا كاهش كارآيي شوند.

وابستگي به شبكه يا اينترنت: سانترال هاي تلفن وابسته به شبكه يا اينترنت هستند و در صورت قطع شدن آن ها، قادر به برقراري ارتباط نخواهند بود. به عنوان مثال، سانترال هاي IP PBX در صورت قطع شدن شبكه IP يا اينترنت، دچار اختلال يا قطعي خواهند شد.

امكان دستكاري يا جاسوسي: سانترال هاي تلفن امكان دستكاري يا جاسوسي بر تماس ها را فراهم مي كنند و در صورت عدم رعايت امنيت، ممكن است باعث نشت اطلاعات محرمانه يا شخصي شوند. به عنوان مثال، سانترال هاي تلفن امكان گوش كردن يا ضبط كردن تماس ها را دارند كه در صورت سوء استفاده، مي تواند مشكلات حقوقي يا اخلاقي ايجاد كند.
 

نحوه انتخاب سانترال‌های تلفن:

سانترال‌های تلفن با توجه به نیازها و بودجه‌های مختلف، انواع و مدل‌های گوناگونی دارند. برای انتخاب سانترال‌های تلفن، لازم است که عوامل زیر را در نظر بگیرید:

تعداد خطوط شهری و تلفن‌های داخلی: یکی از عوامل مهم در انتخاب سانترال، تعداد خطوط شهری و تلفن‌های داخلی است که به سانترال نیاز دارید. باید تعداد کافی از خطوط شهری و تلفن‌های داخلی را برای پوشش نیازهای ارتباطی خود در نظر بگیرید. همچنین باید در مورد رشد آتی سازمان و افزایش تعداد خطوط و تلفن‌ها برنامه‌ریزی کنید. سانترال‌های تلفن معمولا دارای ظرفیت محدود هستند و برای افزودن خط یا تلفن جدید، نیاز به خرید یا نصب قطعات اضافی دارند.

نوع خطوط شهری و تلفن‌های داخلی: نوع خطوط شهری و تلفن‌های داخلی نیز در انتخاب سانترال مؤثر است. باید ببینید که خطوط شهری شما آنالوگ، دیدجاتل یا ISDN هستند و با سانترال مورد نظر سازگار هستند یا نه. همچنین باید ببینید که تلفن‌های داخلی شما آنالوگ، دیدجاتل یا IP هستند و با سانترال مورد نظر سازگار هستند یا نه. در صورت عدم سازگاری، ممکن است نیاز به تغییر یا تبدیل خطوط یا تلفن‌ها باشد که هزینه و زمان بر است.

قابليت هاي مورد نياز: قابليت هايي كه از سانترال تلفن انتظار داريد، نيز در انتخاب آن مؤثر است. باید لیست قابليت هايي را كه براي كاربران خود مي خواهيد، تعيين كنيد و با قابليت هايي كه سانترال هاي مختلف ارائه مي دهند، مقایسه كنيد. به عنوان مثال، شما ممكن است قابليت هايي مانند پاسخگويي خودكار، پيام گير، اتصال سه نفره، شبكه كاربران (Hunt Group)، كدهاي حساب (Account Codes) و غيره را مورد نظر داشته باشيد. سانترال هاي تلفن معمولا قابليت هاي پايه اي را ارائه مي دهند و براي قابليت هاي پيشرفته تر، نیاز به خرید یا نصب نرم‌افزار یا قطعات اضافی دارند.

هزینه و بودجه: هزینه و بودجه نیز در انتخاب سانترال تلفن مهم است. باید هزینه خرید، نصب، نگهداری و به‌روزرسانی سانترال را محاسبه کنید و با بودجه خود مقایسه کنید. همچنین باید هزینه تماس‌های خارجی و بین المللی را نیز در نظر بگیرید و با استفاده از فناوری IP، آن را کاهش دهید. سانترال‌های تلفن معمولا در بازار با قیمت‌های مختلف و با توجه به ظرفیت و قابلیت‌هایشان عرضه می‌شوند. باید سانترالی را انتخاب کنید که با نیازها و بودجه شما منطبق باشد.